Robert Wistrich over antisemitische obsessies bij politiek Links

antisemitism-left

Historicus Robert Wistrich, die de Neuberger leerstoel bezet inzake Hedendaagse Europese en Joodse geschiedenis aan de Hebreeuwse Universiteit in Jeruzalem en het hoofd is van het Vidal Sassoon Internationaal Centrum voor de Studie van antisemitisme, publiceert overvloedig. Zijn recente boeken zijn onder meer Lethal Obsession, die het hedendaagse antisemitisme analyseert in de breedste zin van het woord [1] en een boek in het Duits omtrent islamitisch antisemitisme waarin hij diens gelijkenissen identificeert met het nazi-antisemitisme [2].

Het nieuwste boek van Wistrich, From Ambivalence to Betrayal: The Left, the Jews, and Israel, is een andere wetenschappelijke krachttoer. De prachtig vormgegeven hoofdstukken kunnen als essays op zichzelf staan. Het boek biedt een fascinerende analyse van de evolutie van de standpunten aan de extreem-linkerzijde en bij de sociaal-democraten op wat bekend is geworden als het ‘Joodse vraagstuk.’

Beginnende in de negentiende eeuw, behandelt Wistrich een lange periode. Deze veelheid aan standpunten maakt het de lezer mogelijk om linkse antisemitische motieven die in de afgelopen decennia opnieuw zijn opgedoken te zien in verscheidene transformaties. Zo bijvoorbeeld honderd jaar vooraleer de Verenigde Naties in 1975 de beruchte resolutie “Zionisme is Racisme” zullen aannemen, brandmerkte Karl Kautsky, de aanvoerende theoreticus van de Duitse sociaal-democraten, het Zionisme als racistisch (pag. 308).

Kreisky, een archetype van Joodse zelfhaat
Het laatste vierde deel van het boek, waarop we ons zullen richten, houdt zich bezig met kwesties met betrekking tot de periode na de Tweede Wereldoorlog. De Oostenrijkse kanselier Bruno Kreisky, over wie Wistrich in een eerdere studie publiceerde, wordt omschreven als de ultieme linkse, zichzelf hatende Jood. Interessant is dat Kreisky beweerde dat hij tijdens zijn jeugd niet geleden heeft onder het antisemitisme, een bewering die hoogst onwaarschijnlijk is, gezien de gebeurtenissen in Oostenrijk tijdens de periode die aan de Tweede Wereldoorlog voorafgaat.

Wistrich schrijft dat Kreisky “die ene Jood was die de heidense Oostenrijkers volledig kon vrijspreken van een latent gevoel van schuld over hun prominente rol in de Holocaust.” Kreisky deed dit op verschillende manieren. Hij viel meedogenloos Simon Wiesenthal aan, die hij brandmerkte als “een gevaarlijke reactionair.” Hij zei ook: “Als de Joden een volk zijn, dan is het een lelijk volk” (pag. 496) Kreisky was een pionier in het belasteren van Israël als een “semi-fascistische” en “apartheidsstaat.” Volgens hem was Israël “ondemocratisch,” “klerikaal” en “militaristisch” (pag. 480).

Hedendaagse antisemieten vinden een Kreisky-typische Jood erg nuttig in het zichzelf ontslagen van kritiek, als ze kunnen verwijzen naar Joden die hun mening delen. Elhanan Yakira in zijn boek Post-Zionism, Post-Holocaust: Three Essays on Denial, Forgetting, and the Delegitimation of Israel, was gericht op een verwante kwestie.

Post-Zionistische Joden, in feite anti-Zionistische Joden, demoniseren Israël. Op deze manier worden ze lid van “een intellectuele gemeenschap van gelijkgestemde vervalsers.” Yakira voegt eraan toe dat, “De beste manier om internationaal promotie te maken in academische kringen is deel te worden van een systeem. Men wordt dan vaak in het buitenland uitgenodigd en wordt gepubliceerd, zelfs als diens werk geen significante betekenis heeft.” [3]

De Kreisky-achtige aanpak werkt niet altijd goed, zelfs als men meer extreem anti-Zionistisch is. Dit geldt met name in de context van dictaturen. Rudolf Slansky, een voormalige Tsjechische communistische leider en een van de belangrijkste figuren in het Praagse showproces van 1952, werd er beschuldigd van ‘Zionisme.’ Wistrich merkt op dat hij “een gezworen vijand was van Israël en de hele Zionistische onderneming, die de verkoop had geblokkeerd van zware wapens aan de Joodse staat na 1948.” Er waren andere extreme anti-Zionisten onder de Joodse meerderheid van de verdachte in het proces. Ze werden gedwongen te bekennen, in de klassieke communistische stijl, dat ze “burgerlijke nationalistische Joden” waren (pag. 450).

Antisemitisme ingebed in de Britse cultuur
De auteur, die is opgegroeid in Engeland en elders te maken heeft gehad met het probleem van het Engelse antisemitisme [4], titelde een hoofdstuk “Great Britain: A Suitable Case for Treatment?” Wistrich beschouwt het antisemitisme zo diep verankerd in de Britse cultuur dat duizend jaar teruggaat. Hij herinnert zich ook hoe Joden door antisemieten “evenveel geassocieerd werden met het communisme als met het kapitalisme in het begin van de 20ste eeuw” (pag. 539). Na de Tweede Wereldoorlog werd Ernst Bevin (Labour), de socialistische minister van Buitenlandse Zaken, door velen in pre-Israël Palestina bekeken als de meest vooraanstaande Britse antisemiet.

Wistrich merkt talrijke hedendaagse bronnen op van anti-Israël haatzaaien aan de Britse linkerzijde. Onder de kranten bezet de liberaal-linkse The Guardian een vooraanstaande positie. Wistrich herinnert eraan dat hoe de krant de militaire campagne van Israël in Jenin, na de massieve zelfmoordaanslag in een Israëlische hotel, vergeleek met de aanslag van 11 september (2001). The Guardian schreef dat de Israëlische actie “net zo afschuwelijk was in zijn bijzonderheden, niet minder schrijnend en elk deel ervan als handgemaakt.” De krant voegde eraan toe dat de Jenin campagne “reeds die aura van schande heeft die kleeft aan een misdaad van bijzondere betekenis” (pag. 544).

Een speciale plaats in de verspreiding van anti-Israël haat wordt ingenomen door het staatsbedrijf BBC. Het wordt gedomineerd door liberaal-linkse medewerkers (pag. 543) Procedure advocaat Trevor Asserson heeft een aantal goed onderbouwde studies geschreven waarin hij de systematische vertekening van de BBC tegen Israël detailleert. Hij bevond dat “de BBC berichtgeving over Israël wordt vertekend door weglating, nalatigheid, door insluiting en door het weergeven van enkel gedeeltelijke feiten, door de selectie van de geïnterviewde en door de bijgeleverde achtergrondinformatie, of het gebrek daaraan.” [5]

Linkse bronnen van Israël-haat in Groot-Brittannië in overvloed. Ze zijn te vinden bij extreem-links, de vakbonden, de socialistische en liberale partijen, het theater en elders. Het is te hopen dat Wistrich op een dag in detail de nogal milde reacties zal analyseren van veel leiders van de Britse Joden ten aanzien van de lopende wijdverbreide belastering van Israël (die zich inderdaad op geen enkele wijze beperkt tot de linkerzijde.)

Het marxistisch-islamistisch verbond
In het licht van de huidige realiteit, is het hoofdstuk van Wistrich over de marxistisch-islamistische alliantie van groot belang. In 1954 schreef Bernard Lewis een baanbrekend artikel over “welke kwaliteiten, welke tendensen er bestaan in de islam, in de islamitische beschaving en de samenleving, die de opmars van het communisme ofwel kunnen vergemakkelijken of belemmeren.” [6] Het lijkt thans amusant dat op het moment dat Lewis de behoefte voelde om uit te leggen waarom hij de kwalificaties bezat om met dit onderwerp om te gaan, ondanks het feit dat hij geen ex-communist was, een kwalificatie waarvan hij schreef “die tegenwoordig algemeen wordt aanvaard als ‘zowel gezag en respectabiliteit verlenende.’”

Lewis wees erop dat de communistische propaganda tegen het Westen altijd kon rekenen op een positieve reactie van de islamitische wereld wanneer het het imperialisme aanviel. Daar vond het communisme ook een bron van sympathie vanwege de extreme nevenschikking van de arme massa’s en enkele schatrijke mensen in moslimlanden. Lewis zei dat de communistische doctrine van de staat die het economische leven controleerde, niet zo vreemd was aan de wereld van de Islam. Hij verklaarde ook dat pogingen om aan te tonen dat de Islam en democratie identiek zijn en gebaseerd waren op ‘een verkeerde interpretatie van de Islam of de democratie, of beide.”

Wistrich werkt bijna 60 jaar bij van ontwikkelingen over de kwestie van het communisme en de wereld van de Islam. Daaraan voegt hij de meer recente samenwerking tussen de uiterst linkse en radicale islamisten. Hij citeert de Arabische Palestijnse marxistische terroristische leider George Habash, die verklaarde dat zijn vleugel van de PLO gelijkgeschakeld werd met Russische en Iraanse fundamentalistische inspiratiebronnen. “Voorbij ideologie, we hebben anti-imperialistische, anti-Zionistische en anti-Israëlische elementen gemeen” (pag. 564).

Wistrich schrijft dat veel sjiieten ook het Leninistische principe delen dat “wat de revolutie bevordert goed is en wat het verzet bevordert slecht is” (pag. 565). De hoogste leider van de Iraanse Islamitische Republiek ayatollah Khomeini werd mede beïnvloed door de Iraanse islamo-marxistische Al-Shariati, een theoreticus van Red Shiism.’ Net als de nazi’s, zagen de communisten moslims als potentiële bondgenoten (pag. 566). Het Iraakse Baathisme, volgens Wistrich, gecombineerd met “een eclectische mix van Arabisch-nationalistische, socialistische, nazistische en stalinistische thema’s,” vond uitdrukking onder het regime van Saddam Hoessein (pag. 570).

Onder de initiatiefnemers van de links-radicale islamitische alliantie vindt men zulke uiteenlopende figuren als wijlen de Venezolaanse president Hugo Chavez, de Britse leider van de partij Respect, George Galloway, en de terrorist Carlos. Aan de andere kant, onderhoudt de islamitische filosoof Tarik Ramadan banden met anti-globalistisch links door zijn vijandigheid ten aanzien van de neoliberale economie. Hij wordt ondersteund door neo-communisten, Trotskisten en Derde Wereld kringen in Frankrijk (pag. 579).

Maar sociaal-democraten werken ook samen met jihadisten. Zowel Kreisky en Willy Brandt ontvingen Arafat met volle eer toen zij de Socialistische Internationale leidden. Wistrich schrijft: “Dit was de eerste keer dat socialistische leiders zich zo publiekelijk legitimeerden met de Palestijnse Jihad alsof het echt een seculiere, democratische onderneming was.” (pag. 571). De Spaanse socialistische premier Jose Luis Rodrigues Zapatero benadrukte zijn solidariteit uit met de Palestijnse radicalen door het aantrekken van een keffiah (pag. 581). Wistrich voorziet vele voorbeelden van deze vorm van samenwerking.

Conclusie
Hedendaags links antisemitisme is een ernstig probleem dat serieuze aandacht verdient. DE behandeling van anti-Israël haatzaaien in Europese vakbonden in landen zoals Groot-Brittannië, Ierland, België, Noorwegen en Denemarken en het anti-Israëlisme en antisemitisme van de Noorse linksen schieten me te binnen. De dubbele standaard van vele Europese socialistische partijen tegenover Israël vraagt ook onderzoek.

Het meesterlijke boek van Wistrich levert een belangrijke bijdrage aan ons begrip van het antisemitisme ter Linkerzijde. Het betekent een nieuwe toevoeging aan zijn baanbrekende werk over de geschiedenis van deze eeuwige haat, zijn eigentijdse incarnaties, en haar nieuwste permutatie, het anti-Israëlisme. Tegelijkertijd moet er nog veel worden geschreven over links antisemitisme en anti-Israëlisme, die beide in een staat verkeren van permanente verandering.

Boekrecensie door Dr. Manfred Gerstenfeld

Dr. Manfred Gerstenfeld is lid van de Raad van Bestuur van het Jerusalem Centrum voor Publieke Aangelegenheden (JCPA), die hij 12 jaar heeft voorgezeten. Hij heeft meer dan 20 boeken gepubliceerd. Een aantal behandelt het anti-Israëlisme en het antisemitisme.

Voetnoten:

[1] ROBERT WISTRICH, A LETHAL OBSESSION: ANTI-SEMITISM FROM ANTIQUITY TO THE GLOBAL JIHAD, (NEW YORK: RANDOM HOUSE, 2010).
[2] ROBERT S. WISTRICH, MUSLIMISCHER ANTISEMITISMUS, EINE AKTUELLE GEFAHR, (BERLIN: EDITION CRITIC, 2011), 161 PAGES. [GERMAN]
[3] MANFRED GERSTENFELD, INTERVIEW WITH ELHANAN YAKIRA, “COMMONALITIES OF HOLOCAUST DENIERS AND ANTI-ZIONISTS,” IN DEMONIZING ISRAEL AND THE JEWS, (NEW YORK: RVPP PRESS, 2013), 82-84.
[4] MANFRED GERSTENFELD, INTERVIEW WITH ROBERT WISTRICH, “ANTI-SEMITISM EMBEDDED IN BRITISH CULTURE,” POST-HOLOCAUST AND ANTI-SEMITISM, 70, JUNE 2008.
[5] MANFRED GERSTENFELD, INTERVIEW WITH TREVOR ASSERSON, “THE BBC: WIDESPREAD ANTIPATHY TOWARD ISRAEL” IN ISRAEL AND EUROPE: AN EXPANDING ABYSS? (JERUSALEM: JERUSALEM CENTER FOR PUBLIC AFFAIRS AND THE ADENAUER FOUNDATION, 2006), 193.
[6] BERNARD LEWIS, “COMMUNISM AND ISLAM,” INTERNATIONAL AFFAIRS, VOLUME 30, NO. 1, JANUARY 1954, 1-12.

Bronnen:

  1. JCPA – Jewish Political Studies Review / Volume 25, Numbers 1–2 (Spring 2013):
    ♦ Anti-Semitic Obsessions of the Left – Robert Wistrich, From Ambivalence to Betrayal: The Left, the Jews, and Israel (Lincoln: University Of Nebraska Press, 2012, 625) – Reviewed by Manfred Gerstenfeld [lezen]
    ♦ Antisemitism Embedded in British Culture; door Prof. Robert S. Wistrich, June 11, 2008 [lezen]
  2. Arutz Sheva:
    ♦ Commonalities of Holocaust Deniers and Anti-Zionists – Interview Series: Hebrew U. Professor and acclaimed author Elhana Yakira: “The post-Zionists say ‘Israel is born in sin.’ These demonizers then claim that in order to become better people, Israel and the Jews should forget about the Holocaust; door Manfred Gerstenfeld [lezen]
    ♦ The BBC’s Widespread Antipathy Towards Israel – Interview series: Att’y Trevor Asserson: On the basis of my interviews with present BBC journalists and those who have recently left, Israel is a hated state by many in the organization; door Manfred Gerstenfeld [lezen]
  3. Amazon.com:
    ♦ Robert Wistrich, From Ambivalence to Betrayal: The Left, the Jews, and Israel (Lincoln: University Of Nebraska Press, 2012, 625) [lezen]
  4. The Algemeiner:
    ♦ Wistrich on “The Left, the Jews and Israel”; door Isi Leibler [lezen]
  5. Paul Bogdanor:
    ♦ Left-Wing Antisemitism – Information on the role of extreme leftists in promoting hatred of Jews and denial of the Holocaust; door Paul Bogdanor [lezen]

13 februari 2014

Comments are closed.